Lees voor

Bibliotheek

Op zoek naar een boekbespreking, link naar een website, bespreking van een artikel in een tijdschrift? Klik op de titel om naar de fiche van het artikel te gaan.

Artikel
01/05/2014

De routeplanner: noodzaak tot differentiatie, ook in de bovenbouw van de basisschool. Verschenen in Zorgbreed

Ivan Van Gucht ontwikkelde een zorgsysteem, speciaal bedoeld voor het zesde leerjaar. Hij steunde hierbij op zijn jarenlange ervaringen, eerst als klassenleerkracht in tweede en vierde leerjaar, nadien als taakleraar en als zorgcoördinator. 

Als klassenleerkracht van het zesde leerjaar kwam hij al vlug tot de constatatie dat de noodzaak tot brede zorg zich niet enkel opdringt in de onderbouw van een lagere school. De steeds groter wordende verschillen dwingen de leerkracht tot gedifferentieerde maatregelen. Het is daarbij belangrijk elk kind individueel goed te kennen, goed te begeleiden en daarbij de meest efficiënte middelen aan te wenden om het kind verder te oriënteren. Het is immers de toekomst van het kind waar je als leerkracht mee aan bouwt en in deze oriëntatiefase is een “brede zorg”, op welke manier dan ook, van cruciaal belang.

Een brede zorg vraagt verhoogde aandacht voor zwak - en sterkbegaafden, voor inter-individuele verschillen en intra-individuele verschillen en voor het individueel behoeftepatroon van elk kind.

Handige tool
01/05/2014

Bepaal zelf je leerstijl

Test om te kijken hoe je het beste leert.


01/05/2014

Sticordi DKO

Ondersteunende maatregelen voor leerlingen AMV en instrument. 

Het deeltijds kunstonderwijs besteedt vandaag terecht meer aandacht aan leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften. Zo zijn er binnen de studierichting muziek gesubsidieerde tijdelijke projecten
‘ortho-agogische muzikale vorming’ en ‘inclusief muziekonderricht’. In deze projecten krijgen onder
meer leerlingen met een verstandelijke beperking en leerlingen met autisme een aangepaste vorm
van muziekonderwijs. Een aantal academies hebben zelf ook leraarsuren geïnvesteerd om aangepast
muziekonderwijs aan te bieden.

Het project ‘STICORDI voor leerlingen deeltijds kunstonderwijs’ past binnen deze evolutie om
meer aangepaste leerzorg te bieden.

Deze brochure wil een praktisch werkinstrument zijn voor al wie in het kunstonderwijs
geconfronteerd wordt met leerstoornissen en leerproblemen. De fiches STICORDI DKO bieden
leerkrachten in de studierichting muziek achtergrond, concrete tips en hulpmiddelen om deze
leerlingen beter te begeleiden.

Wegwijzer
In deel 2 ‘Leerstoornissen, ontwikkeling- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie’ vindt
de leerkracht, die bepaalde problemen opmerkt, een kader om ze te plaatsen.
Deel 3 ‘Mogelijke interventies door de leerkracht’ staat stil bij de verschillende manieren van
differentiëren: in doelstellingen en/of in didactische aanpak. Daarbij gaat men uitgebreid in op
manieren om structuur te bieden, zowel visueel als auditief.
Deel 4 ‘Praktijkfiches en praktijkvoorbeelden DKO’ is als het ware de ‘gereedschapskoffer’. Dit
deel biedt de leerkracht twaalf fiches per mogelijk probleem, gaande van motorische problemen,
problemen met noten en ritme lezen tot faalangst. Elke fiche vertrekt van een concreet voorbeeld. Men
bekijkt welke onderliggende stoornis mogelijk de oorzaak kan zijn. De achterzijde van de fiche biedt tal
van concrete tips voor de klaspraktijk.

auteur

Wim Smet, pedagogisch medewerker OVSG.


met medewerking van

Prof. Annemie Desoete, docent UGent, lector Arteveldehogeschool Gent, wetenschappelijk medewerker
aan de Vormingsdienst SIG;
Anny Cooreman, algemeen coördinator Eureka Leuven;
Els Van Doorslaer, medewerker Eureka Die-’s-lekti-kus.


lay-out

Lucas Hermans.


01/05/2014

Ik heet niet dom - Hanne en Mia

Boekbespreking
01/03/2014

Jesse heeft dyslexie - bespreking deel 1

De map ‘Jesse heeft dyslexie’ biedt begeleiders en leerkrachten kant-en-klaar materiaal om ‘dyslexie’ met kinderen te bespreken en er hen te leren mee omgaan. De map bevat praatplaten en een handreiking voor begeleiders. Aan de hand van een twintigtal praatplaten doorkruisen de kinderen de taaljungle. Ze ontdekken wat dyslexie is. Daarbij wordt duidelijk dat (leren) lezen en spellen heel moeizaam gaan als je dyslexie hebt. Daarnaast is er ruim aandacht voor de bijkomende problemen en het sociaal-emotionele aspect. In de map zitten ook een aantal strategiekaarten die kinderen helpen bij lezen en spelling. De auteur stelt immers dat vooral succes bij lees -en spellingtaken een positief effect heeft op het zelfvertrouwen van kinderen. Het inleidende hoofdstuk met achtergrondinfo biedt een duidelijk en actueel overzicht van de dit moment heersende opvattingen in verband met dyslexie.

Software
28/02/2014

Bespreking software: Tekstbegrip 1 & 2

Het programma leert en traint leerlingen (basisonderwijs en secundair onderwijs) stapsgewijze
zoeken naar onderwerp, hoofdgedachte en de structuur van de tekst. Via talrijke oefeningen wordt de aanpak ingeslepen. De teksten die aan bod komen kunnen beluisterd en afgedrukt
worden. Het programma werd ontwikkeld onder leiding van Dr. Aernoutse, een Nederlandse
expert op het gebied van begrijpend lezen.


20/02/2014

Map surfplank: Mijn surfplank bij het leren

Met een computer in de klas?
'De computer is voor kinderen en jongeren met dyslexie of een verwante leerstoornis als een bril voor een slechtziende leerling! Spijtig genoeg moet het kind met een leerstoornis nog te vaak zonder bril in de klas zitten.' Als leerlingen met dyslexie (lees- en spellingsproblemen) en dyspraxie (schrijfproblemen) compenserende (voorlees)software in de klas mogen gebruiken, kunnen ze hun talenten waarmaken.

'Surfplank' is een bundeling van handige technieken en simpele stappenplannen om de computer te gebruiken als je ernstige problemen hebt met lezen, schrijven of spelling. Elke Vlaamse school ontving half november 2007 een gratis exemplaar van deze map.

De praktische en visuele wegwijzers vergroten de kans dat ook wie niet meteen vertrouwd is met ICT toch met de programma's aan de slag gaat. De werkfiches bieden kant en klare 'tools' om leerlingen en hun begeleiders uit de doelgroep vertrouwd te maken met de mogelijkheden van ICT op het vlak van compensatie van lees, spelling en structuurproblemen. Iets oudere leerlingen kunnen zelfstandig werken met de fiches.

De fiches vertrekken steeds vanuit de vraag van de zorgleerling. Ze spelen in op de vele vragen die leven bij leerkrachten, begeleiders en ouders.
Welke stappen zijn nodig om (zorg)leerlingen vlot met 'Word' te leren werken? Oefenen of memoriseren met behulp van de computer, hoe doe je dat? Welke mogelijkheden biedt software om een lees-, spelling en studeerhandicap te compenseren? Is er vrije software die je didactisch kan inzetten?

  • Deel 1 overloopt een aantal voorwaarden om ICT in te zetten bij de aanpak van leerproblemen op schoolniveau, klasniveau en leerlingniveau. Dit deel wordt geïllustreerd met ervaringen van leerlingen en scholen.
  • Deel 2 geeft tools en tips om met 'Word' sneller en effectiever te werken in de klas en bij het studeren. Hoewel bedoeld voor leerlingen met een probleem, zijn deze fiches ook handig voor al wie de basisvaardigheden 'Word' wil (aan)leren.
  • Deel 3 biedt stappenplannen die je voor elke leerling kan inzetten in de klas om vaardigheden als lezen, spellen en leren extra te ondersteunen.
  • Deel 4 illustreert welke extra software kan ingezet worden om lees-, spelling en studeerproblemen te compenseren. Daarbij wordt steeds de link naar de klaspraktijk gelegd. De stappenplannen beschrijven exemplarisch zowel gratis als betalende 'compenserende' software.
  • In deel 5 zit een overzicht van compenserende softwareprogramma's met een keuzewijzer.

In de map zitten ook gratis demo-cd's van de voorleessoftware
Kurzweil 3000 en Sprint. Met die cd's kan men beide programma's gedurende 2 maanden uitproberen.

ICT, maatje in de les

Met ICT kunnen leerlingen met een leerstoornis hun vaardigheden op gebied van lezen, schrijven, rekenen, plannen of organiseren sterk verbeteren. ICT biedt deze leerlingen bovendien kansen om zelfsturend te leren en om gemotiveerd en zelfstandig te oefenen. Leerlingen zijn minder afhankelijk van de hulp van ouders of leerkrachten en voelen zich succesvoller.

Werken met 'een tekstverwerkingsprogramma' blijkt een positief effect te hebben op de lees- en schrijfprestaties van leerlingen. Fouten kunnen snel verbeterd worden zonder doorhalingen en zonder dat de tekst onleesbaar wordt. Teksten hoeven niet meer overgeschreven te worden om leerbaar te zijn. De leesbaarheid kan verbeterd worden door het lettertype en de lettergrootte aan te passen.

Leerlingen met een leerstoornis hebben ook vaak te kampen met structuurproblemen. Overzichtelijk, gestructureerd en planmatig werken is voor hen lastig. Een tekstverwerkingsprogramma helpt hen om leesbaar, ordelijk en meer gestructureerd te werken. Werken met kaders, onderstrepen en markeren brengt bijvoorbeeld meer structuur in een tekst. Werken en oefenen in een tabel gaat overzichtelijker. Een agenda of weekplanning op de computer helpen de leerling om beter te plannen en taken tijdig af te werken.

Hoe lang en intensief deze leerlingen ook oefenen, zij komen niet tot een geautomatiseerde, correcte spelling. Spellingcontrole helpt leerlingen met hardnekkige spellingproblemen om toch een foutloze tekst te schrijven.


ICT, als brug tussen beperking en capaciteit

Bij een aantal leerlingen met een specifieke leer-, ontwikkeling- of aandachtsstoornis als dyslexie, dyscalculie, dyspraxie, NLD of AD(H)D is de 'handicap' zo groot dat zij het niet redden zonder compenserende ICT-hulpmiddelen. Ze hebben ernstige en hardnekkige problemen met het leren van specifieke vaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen of motorische vaardigheden ten gevolge van hun (leer)stoornis. Compenserende software laat hen toe het onderwijs te volgen dat past bij hun capaciteiten.

Woordvoorspellingssoftware (de computer voorspelt welk woord je wil typen) helpt bijvoorbeeld leerlingen die moeizaam typen omwille van motorische problemen. Overhoorsoftware of mindmapsoftware helpt leerlingen bij het memoriseren en studeren. Voorleessoftware (de computer leest de tekst voor en markeert tegelijkertijd deze voorgelezen tekst) biedt een uitkomst voor leerlingen die heel moeizaam lezen.
Ze kunnen er ook zelfgeschreven teksten mee beluisteren en controleren. De aanleiding voor deze map was ondermeer de snelle evolutie van voorleessoftware en de vele mogelijkheden die deze software biedt voor leerlingen met leer- en leesstoornissen. We zagen onder andere de jonge Toon met dyslexie uit de film 'Ik heet niet dom' (Die-s-lekti-kus 2000) evolueren tot een zelfverzekerde student die met glans afstudeerde, zowel in een Vlaamse hogeschool als aan de Franstalige universiteit. Zonder compenserende software was deze weg wellicht niet mogelijk geweest. Toon Cox, net afgestudeerd, zegt hierover: 'Een voorleesprogramma is als een fiets met een licht motortje. Je trapt zelf nog wel, maar het gaat gemakkelijker.

Een voorleesprogramma is als een fiets met een licht motortje

Al joggend suizen de details over de tweede schoolstrijd me door de oren. Met behulp van het computerprogramma Sprint heb ik een ingesproken versie van mijn cursus historische pedagogiek op mijn mp3-speler geladen. Zo kan ik tijdens het joggen mijn cursus herhalen.

Computer en hulpmiddelen zoals voorleestechnologie zijn een medium om te kunnen renderen in het onderwijs, maar ook er buiten. Als kind en later als tiener had ik veel problemen en enorm slechte resultaten op school. In Eureka Onderwijs, een school voor begaafde jongeren met leerstoornissen, heb ik dan toch de kans gekregen om mijn middelbaar diploma te behalen. Maar mijn problemen bleken nog niet van de baan. In het hoger onderwijs 'Vertaler-Tolk' waren mijn examens nog altijd een ramp. Mijn geschrift was niet te lezen en de structuur in mijn antwoorden was ver te zoeken. Een prof zei ooit dat mijn examens een “kerkhof" waren. Dit lag aan mijn motoriek, maar het werd erger naarmate ik me minder goed had voorbereid op het examen. Op het examen zelf zorgden mijn hanenpoten er ook voor dat ik veel moest tippexen en doorstrepen, waardoor er van de structuur weinig overbleef.

In het tweede jaar begon ik bij examens de computer (enkel Word) te gebruiken. Mijn resultaten waren veel beter. Ik had meer overzicht over mijn eigen antwoorden, die ik daarvóór slecht kon lezen. Mijn examens waren op tijd af en de profs konden mijn antwoorden lezen. In het derde jaar ben ik beginnen werken met voorleessoftware. Ik studeerde mijn cursussen hiermee. Ik las sneller én juister en was meer geconcentreerd. Een voorleesprogramma is als een fiets met een licht motortje. Je trapt zelf nog wel, maar het gaat gemakkelijker. Tijdens mijn studies journalistiek in het Frans heeft spraaksoftware mij enorm geholpen. De Franse stem hield me werkelijk vast in deze nieuwe taal. Niet alleen had ik meer energie over om de inhouden van de tekst te begrijpen, maar ik spijkerde ook mijn uitspraak bij. Op die manier heb ik teksten gestudeerd in het Frans, Spaans en in het Engels.

Op het examen zelf laat ik mijn eigen antwoorden nu steeds voorlezen met Sprint. Zo herlees ik mijn antwoorden “als een derde". Ik zie en hoor fouten en inconsequenties die ik anders niet opmerk.
Het cliché dat iemand met dyslexie geen talen kan leren vind ik compleet achterhaald. Dyslectici kunnen dit even goed of even slecht als anderen. Mits wat aanpassingen en voldoende zelfvertrouwen komt dit voor elkaar. Het enige advies dat ik kan geven is: “Ga ervoor, en gebruik de middelen die er zijn!"

Projectpartners

De map 'Surfplank' is het product van de samenwerking tussen Eureka Die-'s-lekti-kus, Modem, Eureka Onderwijs en Dirk Callebaut. De materialen werden ontwikkeld met steun van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Departement Onderwijs.

Eureka Die-'s-lekti-kus vervult een hefboomfunctie wat betreft de herkenning en begeleiding van leerstoornissen in het onderwijs (basisonderwijs en secundair onderwijs). De vzw wil betere kansen creëren voor leerlingen met leerstoornissen (en aanverwante specifieke aandachtsstoornissen en ontwikkelingsstoornissen) zodat zij hun competenties kunnen ontwikkelen. Dit doet ze door scholen en het brede onderwijsveld te sensibiliseren (bewustwording), te informeren (kennisvergroting) en te ondersteunen (vaardigheden vergroten) bij de aanpak van leerstoornissen en problemen bij het leren. Daarnaast wil ze ook, breed maatschappelijk, meer aandacht vragen voor de groep kinderen en jongeren met leerstoornissen.

Eureka Die-'s-lekti-kus vzw realiseerde reeds talrijke projecten in verband met leerstoornissen en problemen bij het leren.
De werkmap ' De computer, mijn surfplank bij het leren'
biedt een aanvulling op:

  • het (blauwe) sensibiliserend infopakket 'Eerste hulp bij leerstoornissen' met de film 'Ik heet niet dom'
  • de (rode) werkmap 'Leerzorg' met werkfiches en dvd, ontwikkeld in samenwerking met de Leuvense CLB's
  • de website www.letop.be
  • Eureka ADIBib, de aangepaste digitale bibilotheek voor leerlingen met een beperking in de schriftelijke communicatie


20/02/2014

Ik heet niet dom

"Ik heet niet dom" is een verzameling van vier pakkende getuigenissen van mensen met een leerstoornis.

Ze vertellen over hoe ze omgaan met hun leerstoornis in het dagelijkse leven.


Map leerzorg hoofdstuk 1

Dit is een handleiding bij de map leerzorg. Het toont hoe je de weg kan vinden in de map.


Map leerzorg hoofdstuk 2

De achtergrond achter 'project leerzorg'.


Map leerzorg hoofdstuk 3

Leerzorg, een samenspel. Implementatie op niveau directie, zorgteam en individuele leerkracht.


Map leerzorg hoofdstuk 4

Binnenklasdifferentiatie en leerlingzorg. Didactische fiches.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 1

Leerlingen geven elkaar leertips


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 2

Leerlingen studeren schema's stapsgewijze in.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 3

Leerlingen beoordelen eigen leerproces.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 4

Leerlingen interpreteren vragen correct.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 5

Leerlingen plannen en krijgen inzicht in tijdsbesteding.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 6

Leerlingen bouwen een redenering op.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 7

Leerlingen zien gelijkenissen tussen leerstofonderdelen.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 8

Leerlingen weten wat ze moeten kennen en kunnen.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 9

Leerlingen linken vragen aan leerstofonderdelen.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 10

Voorkomen dat leerlingen vragen blanco laten.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 11

Nagaan of leerlingen zelfstandig leerstof verwerken.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 12

Leerlingen studeren tekeningen, kaarten en schema's;


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 13

Leerlingen beschikken over het nodige materiaal.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 14

Begrip en basiskennis van leerlingen controleren.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 15

Snel een beeld krijgen van inzicht van leerlingen.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 16

Leerlingen leren regelmatig studeren.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 17

Leerlingen vullen agenda correct in.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 18

Afleiding door auditieve prikkels voorkomen.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 19

Niveauverschillen tussen leerlingen opvangen.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 20

Hulpmiddelen bij evaluatie taalvakken.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 21

Hulpmiddelen bij evaluatie wiskunde, zaakvakken.


Map leerzorg hoofdstuk 4 fiche 22

Overbelasting overkomen.


Map leerzorg hoofdstuk 5

Een klasondersteunende aanpak voor leerlingen met structuurzwakte. Structuurgroepen.


Map leerzorg hoofdstuk 5 activiteit 1

Symptomen van structuurzwakte.


Map leerzorg hoofdstuk 5 activiteit 1 bijlage

Wat is ADHD?


Map leerzorg hoofdstuk 5 activiteit 2

Zelfbeeld van jongeren.


Map leerzorg hoofdstuk 5 activiteit 2 bijlage

Zelfbeoordelingsschaal


Map leerzorg hoofdstuk 5 activiteit 3

Kleurstickers en ingekleurde lessenroosters.